تاللاڭيانفون نۇسخىسى|كومپيۇتېر نۇسخىسىنى كۆرۈش
تىزىملىككە قايتىش تېما يوللاش

يېرىم ئۆتكۈزگۈچ ھەققىدە

[ئۇلانما كۆچۈرۈش]

24

تېما

33

يازما

3 تۈمەن

جۇغلانما

بېكەت مەسئۇلى

Rank: 9Rank: 9Rank: 9

جۇغلانما
36722

ھەركەتچان ئەزاقىزغىن ئەزاپەخىرلىك ئەزامۇنەۋۋەر مەسئۇلمۆھتىرەم ئەزا

ۋاقتى: 2019-7-20 13:49:18  | ھەممە قەۋەتنى كۆرۈش | كۆرۈش شەكلى

*تىزىملىتىپ كىرمىگەن بولسىڭىز تىما رەسىمى كۆرۈنمەيدۇ


     ياخشىمۇ سىلەر تورداشلار بۈگۈن سىلەرگە سۆزلەيدىغان تىما بولسا  يېرىم ئۆتكۈزگۈچ (半导体)ھەققىدە ئەمسە دەرىسنى باشلاپ كىتەيلى :

   
نامى :يېرىم ئۆتكۈزگۈچ  
ئېنگىلىزچە نامى : semiconductor
ئىشلىنىش ئورۇنى :
رادىئو ،تىلۋىزور ، تىمپىراتۇرا ئۆلچەش
شەكلى:
گاز جىسىم ، قاتتىق جىسىم، ئىزۇمىر(等离子体)
كەشىپ قىلىنغان ۋاقتى : 1833-يىلى فارادى بايقىغان






                  ئېنىقلىما:

        خاس يېرىم ئۆتكۈزگۈچ كرىستالسىز كاتەكچە كەمتۈكلۈكنى ئۆز ئىچىگە ئالمايدۇ . ئىنتايىن تۆۋەن تېمپېراتۇرىدا ، ۋالېنتلىق بەلباغ تولۇق بەلباغ ( ئېنېرگىيە بەلبېغى نەزەرىيەسىگە قاراڭ ) بولۇپ ، ئىسسىقلىق قوزغىتىلغاندىن كېيىن ، ۋالېنتلىق بىر قىسىم ئېلېكترونلار چەكلەنگەن بەلباغدىن ئۆتۈپ ئېنېرگىيە بىر قەدەر يۇقىرى بولغان بوش بەلباغقا كىرىدۇ ، بوش بەلباغدا ئېلېكترون مەۋجۇت بولغاندىن كېيىن ئۆتكۈزگۈچ بەلباغقا ئايلىنىدۇ ، ۋالېنتلىق بەلباغدا بىر ئېلېكترون كەم بولغاندىن كېيىن مۇسبەت زەرەتلىك بوش ئورۇن شەكىللىنىدۇ ، بۇ كاۋاكچە دەپ ئاتىلىدۇ . كاۋاكنىڭ توك ئۆتكۈزۈشى ئەمەلىي ھەرىكەت ئەمەس ، بەلكى بىر خىل  ئۈنۈم بولىدۇ . ئېلېكترونلۇق توك ئۆتكۈزگەندە تەڭ تۆشۈكچىلەر قارشى يۆنىلىشتە ھەرىكەت قىلىدۇ . ئۇلار سىرتقى ئېلېكتر مەيدانىنىڭ تەسىرىدە نىشانلىق ھەرىكەت قىلىپ ماكرو توك ھاسىل قىلىدۇ ، بۇلار ئايرىم - ئايرىم ھالدا ئېلېكترونلۇق توك ئۆتكۈزۈش ۋە كاۋاكچە توك ئۆتكۈزۈش دەپ ئاتىلىدۇ . ئېلېكترون - كاۋاكچە جۈپىنىڭ پەيدا بولۇشى بىلەن شەكىللەنگەن بۇ خىل توك ئۆتكۈزۈش خاس توك ئۆتكۈزۈش دەپ ئاتىلىدۇ . ئۆتكۈزگۈچ بەلباغدىكى ئېلېكترون كاۋاكقا چۈشىدۇ ، ئېلېكترون - كاۋاكچە جۈپلىشىپ يوقىلىدۇ ، بۇ بىرىكمە دەپ ئاتىلىدۇ . بىرىككەندە قويۇپ بېرىلگەن ئېنېرگىيە ئېلېكتىر ماگنىت رادىياتسىيەسى ( نۇر چىقىرىش ) ياكى كرىستال پەنجىرىنىڭ ئىسسىقلىقتىن تەۋرىنىش ئېنېرگىيەسى ( قىزىش ) غا ئايلىنىدۇ . بەلگىلىك تېمپېراتۇرا ئاستىدا ، ئېلېكترون - كاۋاكچە جۈپىنىڭ پەيدا بولۇشى ۋە بىرىكىشى بىرلا ۋاقىتتا مەۋجۇت بولۇپ تۇرىدۇ ھەمدە دىنامىكىلىق تەڭپۇڭلۇققا يېتىدۇ ، بۇ چاغدا بەلگىلىك زەرەت توشۇغۇچى زىچلىققا ئىگە بولىدۇ ، شۇنىڭ بىلەن مۇئەييەن ئېلېكتر قارشىلىق نىسبىتىگە ئىگە بولىدۇ . تبمپبراتۇرا ئۆرلىگەندە ، تېخىمۇ كۆپ ئبلبكترون - كاۋاكچە جۈپى ھاسىل بولىدۇ ، زەرەت توشۇغۇچىنىڭ زىچلىقى ئېشىپ ، ئبلبكتر قارشىلىقى كىچىكلەيدۇ . كرىستالسىز پەنجىرە نۇقسانلىرىنىڭ ساپ ئېلېكتر قارشىلىق نىسبىتى بىر قەدەر چوڭ بولۇپ ، ئەمەلىي ئىشلىتىلىشى كۆپ ئەمەس .
  
         



                    تۈرلىرى:
        ماتېرىيالى ناھايىتى كۆپ بولۇپ ، خىمىيەلىك تەركىبىگە ئاساسەن ئېلېمېنت ۋە بىرىكمە دەپ ئىككى چوڭ تۈرگە بۆلۈنىدۇ . گېرمانىي بىلەن سىلىتسىي ئەڭ كۆپ ئىشلىتىلىدىغان ئېلېمېنت ؛ بىرىكمە 3 - ۋە 5 - گۇرۇپپىدىكى بىرىكمىلەر ( گاللىي ئارسېنىد ، گاللىي فوسفىد قاتارلىقلار ) ، Ⅱ - ۋە 4 - گۇرۇپپىدىكى بىرىكمىلەر ( كادمىي سۇلفىد ، سىنك سۇلفىد قاتارلىقلار ) ، مانگان ، خروم ، تۆمۈر ، مىس قاتارلىق بىرىكمىلەرنى ھەمدە 3 - 5 - گۇرۇپپىدىكى بىرىكمىلەردىن تەركىب تاپقان قاتتىق ئېرىتمە ( گاللىي ئاليۇمىنلىق ئارسېن ، گاللىي ئارسېن قاتارلىقلار ) نى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ . يۇقىرىدا بايان قىلىنغان كرىستال ھالەتتىن باشقا ، يەنە ئامورف ھالەتتىكى ئەينەك ، ئورگانىك ئەينەك قاتارلىقلار بار .

          ئۇنى ياساش تېخنىكىسىغا ئاساسەن مۇنداق تۈرلەرگە ئايرىشقا بولىدۇ :
توپلاشتۇرۇلغان توك يولى ،  لوگىكىلىق I C ، تەقلىدىي I C ، نۇرلۇق يېرىم ئۆتكۈزگۈچ ،ساقلىغۇچ قاتارلىق چوڭ تۈرلەردە يەنە كىچىك تۈرلەرگە بۆلۈنىدۇ .
ئۇنىڭدىن باشقا يەنە قوللىنىش ساھەسى ، لايىھەلەش ئۇسۇلى قاتارلىقلار ئارقىلىق تۈرگە ئايرىلىدۇ ، گەرچە دائىم قوللىنىلمىسىمۇ ، لېكىن يەنىلا I C ، L S I ، V L S I ( دەرىجىدىن تاشقىرى L S I ) ۋە ئۇنىڭ كۆلىمى بويىچە تۈرگە ئايرىش ئۇسۇلى قوللىنىلىدۇ . ئۇنىڭدىن باشقا ، يەنە ئۆزى بىر تەرەپ قىلغان سىگنالغا ئاساسەن ، تەقلىدىي ، رەقەملىك ، تەقلىدىي رەقەملىك ئارىلاشما ۋە ئىقتىدارىغا ئاساسەن تۈرگە ئايرىشقا بولىدۇ .


                    ئالاھىدىلىكى: بەش چوڭ خۇسۇسىيەت : ئارىلاشما خۇسۇسىيەت ، ئىسسىقلىققا سەزگۈرلۈك ، يورۇقلۇققا سەزگۈرلۈك ، مەنپىي قارشىلىقلىق تېمپېراتۇرا ئالاھىدىلىكى ، توك توغرىلاش ئالاھىدىلىكى توك ئۆتكۈزۈش ئىقتىدارى تىزگىنلىنىشچانلىققا ئىگە .   ئىسسىقلىق رادىياتسىيەسى شارائىتىدا ، ئۇنىڭ توك ئۆتكۈزۈشچانلىقىدا روشەن ئۆزگىرىش بولىدۇ .

دەرىسنى قىسقارتىپ مۇشۇنچىلىك سۆزلەي بىلمىگەن يەرىڭلار بولسا ئىنكاس يىزىپ قويارسىلەر


بۇ يازمىدا كۆپ ۋاستىلىك مەنبەلەر بار

مۇنبىرىمىزگە تىزىملىتىپ كىرسىڭىز ئاندىن قوشۇمچە ھۆججەتنى كۆرەلەيسىز ياكى چۈشۈرەلەيسىز . تېخى تىزىملاتمىغانمۇ؟ تىزىملىتىڭ

x

1

تېما

12

يازما

66

جۇغلانما

رەسمىي ئەزا

Rank: 2

جۇغلانما
66
QQ
ۋاقتى: 2019-7-20 22:51:36  | ھەممە قەۋەتنى كۆرۈش

*تىزىملىتىپ كىرمىگەن بولسىڭىز تىما رەسىمى كۆرۈنمەيدۇ


ئىسىل   قولىڭىز گۈل جۇمۇ

ئىنكاس يوللاش

كىرگەندىن كېيىن ئىنكاس يازالايسىز كىرىش | تىزىملىتىڭ

سەھىپە جۇغلانما قائىدىسى

تېز ئىنكاس چوققىغا قايتىش سەھىپىگە قايتىش